Het nieuwe kabinet is nog maar net begonnen of de Tweede Kamer wil de koers al aanpassen. Dat geldt ook voor de coalitiepartijen zelf. D66 wil snel de basisbeurs verhogen. De VVD wil een “kritischer omgang” met studiemigratie.
Afgelopen maandag trad het kabinet-Jetten aan, bestaande uit D66, VVD en CDA. Eind januari sloten die partijen een coalitieakkoord, met daarin onder meer de afspraak om de basisbeurs voor uitwonende studenten te verhogen. Ook zouden hogescholen en universiteiten “meer mogelijkheden” krijgen om internationale studenten te werven.
De drie partijen hebben maar 66 zetels. Voor elke maatregel hebben ze de oppositie nodig. Dus zal de coalitie onder druk van de oppositie water bij de wijn moeten doen: het plan om de AOW-leeftijd te verhogen wordt nu al aangepast.
‘Kritischer op studiemigratie’
Dat bleek woensdag en donderdag in een debat over de regeringsverklaring van de kersverse premier Rob Jetten. In datzelfde debat bleek dat D66 en VVD voor het hoger onderwijs nog altijd hun stokpaardjes berijden.
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans wil “een kritischer omgang met arbeids- en studiemigratie”, zei hij. “We kunnen niet onbegrensd mensen hiernaartoe laten komen om ze hier te laten wonen, werken en studeren.”
In het coalitieakkoord slaan D66, VVD en CDA een mildere toon aan. Daarin staat wel dat het kabinet afspraken wil maken over studiemigratie met hogescholen en universiteiten, maar het uitgangspunt is dat opleidingen “meer mogelijkheden krijgen om internationaal toptalent aan te trekken”.
Hogere basisbeurs
D66-fractievoorzitter Jan Paternotte uitte ook een wens. Hij vreest dat de basisbeurs pas in studiejaar 2027-2028 omhooggaat. Kan het misschien sneller? In het coalitieakkoord wordt nog geen datum genoemd.
Premier Jetten beloofde ernaar te kijken. Hij sprak de hoop uit dat een hogere beurs en een maximumrente op studieschulden (ook een afspraak uit het akkoord) ervoor gaat zorgen dat minder studenten hoeven te lenen.
Het verhogen van de basisbeurs kan in de papieren lopen: het gaat al snel om enkele honderden miljoenen. De nieuwe minister van Onderwijs, Rianne Letschert, moet er een voorstel voor doen.
De voorgestelde maximumrente op studieleningen is 2,5 procent. De rente van DUO is gekoppeld aan de rente van staatsleningen en als die ineens stijgt, zou zo’n plafond oud-studenten beschermen tegen hogere lasten. Overigens daalde de rente van DUO recent juist iets, naar 2,3 procent.
Onder druk
Zelfs de coalitiepartijen zetten hun minderheidskabinet dus meteen onder druk. Op zich is dat niet ongebruikelijk: politieke partijen willen ondanks coalitieafspraken herkenbaar blijven voor de kiezer. De VVD blijft zelfs campagne voeren, bijvoorbeeld met grote billboards langs de snelwegen.
De Tweede Kamer vroeg Jetten donderdagochtend of de coalitie wel stevig genoeg is, nu de regeringspartijen hun eigen plan lijken te trekken. Jetten ziet geen probleem: “Coalitiepartijen mogen onderling van mening verschillen”, zei hij. “Dat zorgt voor opener debat.”
Punt. Of had jij nog wat?