Stop de oorlogskoorts, is het motto van de nieuwe vredesbeweging. Een van de drijvende krachten is de Landelijke Studentenvakbond. Waarom houden deze belangenbehartigers van studenten zich hiermee bezig?
Eind september protesteerden een paar duizend demonstranten in Amsterdam tegen de militarisering in Nederland en andere Europese landen. Allerlei vakbonden en actieclubs deden mee, net als enkele politieke jongerenorganisaties.
Tussen de demonstranten stonden communisten, antifascisten en mensen die het voor Poetins Rusland opnamen, naast mensen die zich vooral zorgen maken over de hoge uitgaven aan defensie en over de lobby van de wapenindustrie.
Eén van de organisatoren was de Landelijke Studentenvakbond. “Door de geschiedenis heen spelen studenten altijd een grote rol in anti-oorlogsbewegingen”, zegt vicevoorzitter Juliana Könning. “Het is niets nieuws dat wij dit doen.”
De Russische dreiging is wel een heel ander onderwerp dan bijvoorbeeld studieschulden of de wooncrisis.
“De militarisering is onlosmakelijk verbonden met alle thema’s waar wij ons hard voor maken. Er gaan miljarden euro’s extra naar Defensie. Dat geld gaat dus niet naar het onderwijs, wonen of de sociale zekerheid. En dat raakt ook studenten.”
Defensie versus onderwijs, is dat geen valse tegenstelling?
“De link is superduidelijk. Het kabinet moet bezuinigen om de investeringen in Defensie te kunnen betalen. Er ligt nu al een bezuiniging op onderwijs op tafel, als het in de sociale zekerheid niet lukt. Wij kunnen niet anders dan ons hiermee bezighouden. We moeten studenten informeren over de plannen van de politiek.”
Welke plannen kennen studenten volgens jullie niet?
“Bijvoorbeeld de selectieve opkomstplicht. Het kabinet wil jongeren voor het leger kunnen oproepen zonder toestemming van de Tweede Kamer. Zelfs de militaire vakbond ziet daar weinig in en denkt dat je dan vooral kanonnenvoer krijgt.”
Studenten kunnen ook vrijwillig het leger in. Ze kunnen bijvoorbeeld een minor volgen om reservist te worden.
“Maar hoe vrijwillig is dat? Voor die minor krijgen studenten een flinke vergoeding, veel meer dan voor andere stages of minors. Dan zul je zien dat studenten in een financieel lastige positie sneller voor het leger kiezen dan anderen.”
Kunnen jongeren geen eigen afweging maken?
“Jawel, maar er gaat veel geld naar de werving. Alle jongeren krijgen een enquête toegestuurd om hun interesse voor het leger te peilen. Zoiets doen we niet voor de lerarenopleidingen of de zorg. Waarom dan wel voor het leger? Bij de werving worden de risico’s ook niet vermeld, wat best bizar is als het over leven en dood gaat.”
Het kabinet maakt zich zorgen over de nationale veiligheid. Is dat niet logisch, gezien de Russische dreiging?
“Alle Europese legers bij elkaar hebben drie keer zoveel materieel als het Russische leger. Waarom moeten we dan nog meer hebben? Een wapenwedloop met Rusland lijkt ons niet verstandig. Het is naïef om te denken dat wapens tot vrede gaan leiden.”
In het manifest van de Nieuwe Vredesbeweging staat dat jullie niet willen kiezen tussen de machtsblokken in de wereld. Maar jullie zijn óók voor democratie. Hoe rijm je die twee standpunten met elkaar?
“Wij kiezen niet voor de machthebbers. De Verenigde Staten bombarderen Iran, en Europa maakt de genocide in Gaza mogelijk, dus hoe kunnen we die machtshebbers steunen? We steunen ook Poetin niet. We steunen wél de mensen die onder de oorlogen te lijden hebben.”
Niet zo lang geleden bezette Rusland nog half Europa. Hoe willen jullie de Russen dan tegenhouden, als militaire macht niet het antwoord is?
“Het is de omgekeerde wereld om te zeggen dat wij geen oplossing bieden. De vraag is waar militarisering de oplossing voor is. Je kunt beter een diplomatieke uitweg zoeken.”
Is het geen Russische propaganda om te zeggen dat Poetin heus wel over vrede wil praten?
“Een pleidooi voor diplomatie is niet pro-Russisch. Verreweg de meeste mensen in Oekraïne willen ook liever een snel einde van de oorlog dan doorvechten tot de totale overwinning.”
Voorzitter Evy Kras, die bij het gesprek aanwezig is, zegt dat geopolitiek voor de LSVb geen kerntaak is. “Wij zijn geen geopolitieke duiders en voor ons is de hoofdzaak wat het allemaal betekent voor onderwijs.”
Gaan studenten in hun opleidingen iets merken van de militarisering?
Könning: “De wervingscampagnes zijn nu al voelbaar. Studenten krijgen flyers in de bus en op de dames-wc’s van onderwijsinstellingen hangen wervingsposters speciaal voor vrouwen. Daarnaast komt er meer samenwerking met Defensie, dus de inmenging zal ook toenemen. Wetenschapsfinancier NWO krijgt geld van Defensie voor onderzoek aan vooral de technische universiteiten. Ze lijken zich niet af te vragen of zulk onderzoek eigenlijk wel wenselijk is.”
Wat zijn jullie plannen nu?
“We gaan door het hele land meedoen aan de internationale jongerenstaking van 20 november. Verder willen we een stem krijgen in het nationale debat en aan de talkshowtafels zitten. Nu hoor je vooral hoge militairen en defensiespecialisten.”
Punt. Of had jij nog wat?