Het ministerie van Financiën noemde het renteplafond voor studieschulden een absolute no go. Het wilde geen enkel risico lopen, blijkt uit stukken die het kabinet donderdag openbaar heeft gemaakt.
Diverse oppositiepartijen legden onderwijsminister Rianne Letschert (D66) donderdagochtend het vuur aan de schenen vanwege het schrappen van de rentemaatregel voor studieschulden. Dat gebeurde in het debat over de OCW-begroting voor 2027.
De coalitie wilde eigenlijk de DUO-rente maximeren op 2,5 procent, maar vindt dat bij nader inzien te duur. De rente is gekoppeld aan de rente die de Staat betaalt en die stijgt harder dan verwacht.
De oppositie had weinig begrip voor deze gang van zaken. Natúúrlijk kon de rente stijgen, was de kritiek. Het plafond was nu juist bedacht om studenten voor dat risico te behoeden. Hoe kan het kabinet die belofte breken en opeens zeggen dat het te duur wordt? Er vielen harde woorden.
Vervelend
Letschert wilde er weinig over kwijt, behalve dat ze het vervelend vindt voor studenten. Daar legde de oppositie zich niet bij neer. Die eiste meer informatie over het verloop van de discussie in de coalitie en tussen de ministeries van OCW en Financiën.
Die informatie is vervolgens openbaargemaakt. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) zette Letschert voor het blok, blijkt daaruit. Zijn ministerie wilde “nul risico”, staat in een nota die de minister kreeg ter voorbereiding op een gesprek met de collega’s van Financiën.
Het ministerie van OCW wilde de risico’s bij de schatkist leggen. Als de rente zou stijgen, dan moest Financiën daarvoor opdraaien. Als OCW het zelf zou moeten betalen, dan zou de steun voor (oud-)studenten immers tot onderwijsbezuinigingen leiden.
Het doel voorbij
Financiën opperde merkwaardige alternatieven, bijvoorbeeld om de maatregel te schrappen zodra de rente veel te hoog werd. Dat zou betekenen dat de DUO-rente alsnog door het plafond kon gaan. Deze uitwerking “schiet het doel volledig voorbij en gaat voorbij aan afspraken uit het coalitieakkoord”, noteren de OCW-ambtenaren.
Dus ontstond een patstelling. Het eind van het liedje is dat Letschert het geld (40 miljoen euro) op een andere manier wil gebruiken om de financiële positie van studenten te verbeteren.
Uit de documenten blijkt dat het risico van de rentemaatregel vooraf bekend was: ambtenaren waarschuwden voor de onzekerheden. De drie regeringspartijen D66, CDA en VVD hebben er dus willens en wetens mee ingestemd.
Alternatieven
Alternatieven van de oppositie om ergens anders extra geld te vinden (geef minder steun aan het bedrijfsleven of hef meer belasting op vermogen) zijn in gesprekken met Financiën buiten beschouwing gebleven, blijkt uit Letscherts begeleidende brief.
Punt. Of had jij nog wat?