Deze week is het De week van het geld, met daarom het bijpassende boek De Schuldenfabriek. Het gaat over hoe jongeren aan schulden komen en hoe het huidige schuldensysteem dit verergert. Schrijver Jamal Oulel spreekt vanuit eigen ervaring; hij heeft zelf ook in de schulden gezeten. Is dit boek het lezen waard, of kun je het overslaan?
Hoewel het boek over de schulden van jongeren gaat, zullen de meeste jongeren zelf niet zoveel nuttige informatie uit het boek halen. De boodschap van het boek is namelijk dat het niet aan de jongeren zelf ligt dat ze in de schulden raken, maar dat het door de manier waarop schulden aangepakt worden komt. Bedrijven schakelen incassobureaus in om de schulden op te lossen, wat voor extra kosten en boetes zorgt. Jongeren raken hierdoor hun schulden niet kwijt, ze krijgen er alleen maar meer bij. Er staan dus geen tips in over hoe je schulden kunt voorkomen, of wat je moet doen als je schulden hebt.
Soms sterk, soms zwak
Het boek is een mix van zowel goede als zwakke argumenten. Het geeft bijvoorbeeld heel duidelijk aan hoe zorgtoeslag bijdraagt aan schulden. Nu krijgen de meeste jongeren de toeslag om hun zorgpremie te betalen, maar kunnen ze het ook voor andere uitgaven gebruiken. Het geld wordt immers gewoon naar je bankrekening overgemaakt, je bent vrij om ermee te doen wat je wilt. In het boek wordt voorgesteld dat de overheid gewoon direct de zorgpremie betaalt, in plaats van het geld eerst aan de mensen zelf te geven.
Helaas is het boek niet altijd zo sterk. Met name als het gaat om wie er nou verantwoordelijk is voor de schulden van jongeren. De schrijver lijkt de verantwoordelijkheid volledig bij incassobureaus, deurwaarders en de overheid te leggen. Toch staan er ook voorbeelden in het boek van uitgaven en investeringen van jongeren die tot schulden leiden, ook van de schrijver zelf, die echt niet nodig waren. Zo ging de schrijver “minimaal twee keer per week” naar een vijfsterrenhotel, want dit hoorde bij zijn “ondernemersdroom”. “Niet omdat het moest, maar omdat ik het wilde” geeft hij zelf in zijn boek aan. Ja, de huidige aanpak van schulden kan het erger maken, maar dat betekent niet dat alle jongeren met schulden er zelf helemaal niks aan kunnen doen. De nuance ontbreekt soms in De Schuldenfabriek, wat jammer is, want het kaart absoluut problemen van de huidige aanpak aan.
De leesbaarheid
Het boek is heel inhoudelijk. Het staat vol met informatie en uitleg, onderbouwd met praktijkvoorbeelden (vaak vanuit eigen ervaring). Echt vermakelijk is het niet, maar het is wel interessant. Het bestaat uit ongeveer honderdvijftig pagina’s aan leeswerk.
Het is geen simpel boek. Het staat vol met economische begrippen. Om De Schuldenfabriek echt te begrijpen, moet je er even voor gaan zitten. De persoonlijke anekdotes zorgen ervoor dat je er net wat beter doorheen komt. Qua taal is het goed te lezen, al is het taalgebruik soms verrassend ouderwets. Wie gebruikt er nou nog “wier” in plaats van “van wie”?
Wie moet het wél lezen?
Als je interesse hebt in economie, dan is dit waarschijnlijk een nuttig boek om te lezen. In het boek geeft de schrijver aan hoe hij vindt dat het schuldenbeleid anders moet. Ook worden instanties zoals incassobureaus uitgebreid uitgelegd, zowel hoe ze te werk gaan als hoe ze schulden kunnen verergeren.
Het boek doet een oproep om het huidige schuldensysteem te veranderen, om het meer aan te laten sluiten op jongeren. Deze verandering zal vanuit de landelijke politiek moeten komen. Incassobureaus verdienen momenteel vaak aan schulden (volgens het boek), dus hebben zij niet echt een reden om hun aanpak te veranderen. Voor studenten met een interesse in de politiek is De Schuldenfabriek dus zeker het lezen waard.
Zelf schulden?
Voor studenten die zelf schulden hebben, is dit boek niet per se een aanrader. Zij kunnen beter kijken naar Socialdebt, de non-profit stichting van de schrijver. De stichting betaalt jouw schulden af tot een bedrag van 2.500 euro met geld verkregen via subsidies en donaties. Vervolgens moet je dit bedrag terugbetalen, maar dan zonder rente.
Punt. Of had jij nog wat?