Vervoersbedrijf Arriva wil treinen laten rijden tussen Zwolle en Groningen, als concurrent van de NS. Maar dat plan is voorlopig geschrapt, nu de ov-studentenkaart in die treinen misschien niet geldig is.
Tussen Zwolle en Groningen gaan nu alleen treinen van de Nederlandse Spoorwegen. Vervoersbedrijf Arriva wil op dat traject de concurrentie aangaan en óók treinen laten rijden. Maar dat is alleen rendabel als ook studenten instappen.
Op het Nederlandse spoor rijdt meestal maar één aanbieder, die het traject toegewezen heeft gekregen van de provincie. Veelal heeft de NS de ‘concessie’ gekregen, maar niet overal: in het noorden, oosten en zuiden van het land is Arriva een grote speler.
Nu is er een nieuwe ontwikkeling op het spoor: er komt meer marktwerking. Sinds 2019 is er formeel sprake van open toegang. Dat is te danken aan de Europese Unie, die de concurrentie van vervoersbedrijven aanmoedigt om de kwaliteit te verbeteren en de prijzen te drukken.
Kortom, een vervoersbedrijf met een concessie (zoals NS) kan op bepaalde trajecten concurrentie krijgen van een ander bedrijf (zoals Arriva). Daar zitten voorwaarden aan – je kunt niet tegelijkertijd rijden – maar in principe mag het.
Gratis reizen?
De vraag is nu: kunnen studenten gratis (of met korting) reizen in zo’n concurrerende trein van een tweede aanbieder? Arriva verwachtte van wel, maar het ministerie van Onderwijs wil dit nog niet bevestigen.
Want valt zo’n concurrerende trein nog onder het normale openbaar vervoer, waar de ov-studentenkaart voor bedoeld is? Je kunt ook niet inchecken bij een taxi, zelfs niet als die hetzelfde traject rijdt als de gewone bus.
Het ministerie van Onderwijs beschouwt zichzelf als klant van de vervoersbedrijven en heeft lang geleden een contract met hen gesloten. Daarin is nog geen rekening gehouden met de komst van marktwerking op het spoor. Of studenten met de concurrerende treinen kunnen reizen “is nu dus een vraag waar het ministerie van OCW en de vervoerders over in gesprek zijn”, laat een woordvoerder weten.
Miljard euro
Voor de toekomst van marktwerking op het spoor is het een zeer belangrijke vraag. De overheid betaalt jaarlijks bijna een miljard euro voor het studentenreisproduct. Als vervoerders niet in die vijver mogen vissen, wordt het lastig om de concurrentie aan te gaan.
Voor OCW weegt dat niet mee. De woordvoerder: “We zijn als klant natuurlijk niet verantwoordelijk voor de marktwerking op het spoor en of dat wel of niet rendabel is.”
Zonder belemmeringen
Arriva baalt ervan. Per december had het bedrijf toestemming voor 24 treinen per dag, maar die gaan dus nog niet rijden.
Reizigers moeten zonder belemmeringen de nieuwe treinen kunnen pakken, vindt Arriva. “Daarom zijn we altijd uitgegaan van de geldigheid van standaard vervoersbewijzen, zoals de ov-chipkaart en OVpay”, zegt een woordvoerder. “Dat hebben we ook consequent gecommuniceerd aan onder andere de betrokken ministeries.”
Overigens heeft Arriva dankzij het open spoor al nachttreinen van Groningen en Maastricht naar Amsterdam en Schiphol. Daarin is de ov-chipkaart niet geldig, dus ook niet voor studenten.
Punt. Of had jij nog wat?