In Nederland hebben dit jaar tot nu toe achttien mensen het westnijlvirus opgelopen. Dat meldde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) vorige week. Voor Babs Verstrepen, onderzoeker bij het lectoraat Analysetechnieken in de Life Sciences van Avans, is dat geen verrassing. “We moeten ons erop gaan instellen dat muggen ons ziek kunnen maken.”
“Toen ik jong was, kon ik gewoon in het bos spelen. Nu zijn we in het bos alert op teken omdat ze ziektes kunnen overbrengen en beschermen we ons daartegen door bijvoorbeeld onze kleding aan te passen. Ook weten we wat we moeten doen als we door een teek gebeten zijn. Zo moeten we nu ook met muggen omgaan. Ook die kunnen ons ziek maken’, zegt onderzoeker en viroloog Babs Verstrepen.
In 2020 werd voor het eerst westnijlkoorts geconstateerd bij iemand die in Nederland besmet was geraakt met het virus. “Het scenario waar we van uitgaan is dat besmette muggen met vakantiegangers meekomen naar Nederland”, vertelt Verstrepen. In landen als Italië, Griekenland en Spanje zijn dit jaar al tientallen besmettingen gemeld. Via caravans en vrachtwagens liften muggen mee naar ons land.
Dat het virus sinds een paar jaar rondgaat in Nederland heeft te maken met klimaatverandering. “Langere zomers en hogere temperaturen zorgen ervoor dat de eitjes van een mug zich sneller ontwikkelen”, zegt de onderzoeker. “Ook het virus ontwikkelt zich sneller in een muggenlijf. Dat duurt normaal gesproken tot veertien dagen, maar als het warm is, gaat dat sneller.”
Mensen, paarden en vogels
‘Gewone’ huissteekmuggen kunnen het virus overdragen aan mensen, paarden en vogels. Van de besmette mensen heeft 80 procent geen klachten. 19 procent heeft milde symptomen als koorts, hoofdpijn en spierpijn. Bij 1 procent kan het virus leiden tot ernstige neurologische klachten, bijvoorbeeld hersenvliesontsteking. Dat zijn vooral ouderen en mensen met een lagere weerstand. In Nederland zijn dit jaar drie mensen overleden aan westnijlkoorts.
Bloedbank Sanquin screent sinds een paar jaar bloeddonoren op het westnijlvirus. Daardoor is dit jaar één besmetting aan het licht gekomen. “Je wilt geen besmet bloed aan een toch al zieke patiënt geven”, zegt Verstrepen. “Bij Sanquin weten ze ook wanneer ze moeten screenen. In januari heeft dat geen zin. We gaan nu richting de winter, dan lost het probleem rondom het virus zich vanzelf op.”
Achter de schermen
Het virus verdwijnt straks weer voor een aantal maanden, “maar achter de schermen gebeurt veel”, vertelt de onderzoeker. Partijen als het RIVM, Sanquin en verschillende universiteiten houden zich bezig met onderzoek naar het westnijlvirus in Nederland. Verstrepen zou vanuit het lectoraat graag met studenten onderzoek doen. Naar de voortplanting van muggen in achtertuinen bijvoorbeeld. “Maar het allerbelangrijkste is bewustwording. We moeten onszelf gaan beschermen tegen muggen.”
Hoe bescherm je jezelf tegen muggen?
*Heb jij plasjes water rondom je huis? In lege bloempotten of bierflesjes in je achtertuin bijvoorbeeld, in een dakgoot die niet goed doorloopt of misschien heb je een regenton? Voor muggen is dat een ideale plaats om eitjes te leggen. Zorg voor zo min mogelijk plasjes water in je directe leefomgeving om te voorkomen dat muggen zich voortplanten.
*Voorkom dat je gestoken wordt door met een ventilator naast je bed te slapen, slaap onder een klamboe of plaats horren voor je ramen.
*Als je ’s avonds op het terras zit, draag dan lange mouwen en een lange broek.
*Smeer je in met DEET.
Punt. Of had jij nog wat?